Psychoterapia

Marcin Zawojski

 

Psychoterapia

Wprowadzenie w problematykę

 

W ciągu ostatnich kilkunastu dziesięcioleci psychoterapia zrobiła zawrotną karierę, szczególnie na Zachodzie, gdzie stała się modną metodą leczenia. W spopularyzowaniu psychoterapii dużą rolę odegrała sztuka, literatura oraz media, które przyczyniły się do zmiany mentalności ludzi. I tak okazało się, że uczęszczaniu na sesje terapeutyczne nie musi towarzyszyć uczucie wstydu i obawa przed wyśmianiem ze strony otoczenia. Dawniej ludzkość miała zupełnie inny stosunek do psychoterapii. Nie darzono jej zaufaniem, odmawiano jej statusu dziedziny naukowej, w konsekwencji gabinety psychoterapeutyczne (jeśli już były) to zazwyczaj świeciły pustkami. Spuścizną tamtych czasów jest traktowanie psychoterapii jako dyscypliny kontrowersyjnej, kwestionuje się jej skuteczność i jest ona postrzegana jako arena zaciekłych sporów licznych rywalizujących ze sobą szkół i systemów teoretycznych.

Przy obecnym stanie wiedzy psychoterapia nie istnieje jeszcze jako samodzielna, spójna nauka, w której obowiązuje jednolity system terminologiczny. Istnieje natomiast wiele rozmaitych szkół i kierunków psychoterapeutycznych. Teorie powstające w ich obrębie są z reguły jasno sprecyzowane, wskutek czego częściowo wykluczają psychoterapeutyczne podejścia innego rodzaju.

    Czym jest psychoterapia?

Jeden z prekursorów psychoterapii – Pierre Janet postrzegał psychoterapię jako zastosowanie wiedzy psychologicznej do leczenia różnych chorób. Definicja Janeta – jakkolwiek nieścisła – dawała jako taki obraz psychoterapii. W 1970 roku Stanislav Kratochvil dokonał próby określenia psychoterapii, i tak przez psychoterapię rozumiał „lecznicze oddziaływanie na chorobę, zaburzenie lub anomalię środkami psychologicznymi" (Kratochvil, 1978). W tym rozumieniu psychoterapia stanowi proces zamierzonego korygowania zaburzeń czynności organizmu za pomocą środków psychologicznych. Jak twierdzi Kartochvil (1984), „zaburzenie czynności może dotyczyć procesów psychicznych i osobowości lub procesów somatycznych i funkcji narządów".

W swojej pracy z pacjentem psychoterapeuta wykorzystuje cały wachlarz środków psychologicznych. Podstawowym środkiem jest słowo, które stanowi oś komunikacji między dwoma podmiotami w procesie psychoterapii, czyli psychoterapeutą a pacjentem. Ponadto często stosowanymi środkami są mimika lub milczenie, więzi emocjonalne, manipulowanie środowiskiem, uczenie się i inne. Zakres oddziaływania środków psychologicznych może być różny i w zależności od niego wyróżniamy psychoterapię rozumianą w szerszym i węższym znaczeniu. Psychoterapia w szerszym znaczeniu obejmuje możliwości oddziaływania środowiskowego. W węższym sensie psychoterapia dotyczy zamierzonego i celowego oddziaływania psychoterapeuty na pacjenta poprzez kontakt psychoterapeutyczny.

    Psychoterapia a pomoc psychologiczna

Trudności związane z precyzyjnym określeniem psychoterapii powodują, że termin ten jest nierzadko nadużywany przez osoby zajmujące się pomocą psychologiczną (poradnictwem psychologicznym), psychoedukacją, a także medycyną niekonwencjonalną. Spróbujmy bliżej przyjrzeć się pomocy psychologicznej, aby rozgraniczyć te pojęcie od tego co już wiemy o psychoterapii.

Pomoc psychologiczna ma na celu pomoc w rozwiązaniu problemu, konfliktu w sposób korzystny (dobry) dla klienta (pacjenta). Osoba udzielająca pomocy uważana jest za eksperta posiadającego wiedzę na ten temat. W istocie jest on jedynie doradcą proponującym pewne sposoby myślenia, przeżywania lub doświadczania, które mogą być pomocne w znalezieniu rozwiązania problemu. Odpowiedzialność za słuszność decyzji oraz za własne zdrowie ponosi sam klient. Podobnie wygląda sytuacja pomocy towarzyskiej, nieprofesjonalnej, z tym że pomagający odwołuje się do swojej naturalnej, osobistej wiedzy.

W psychoterapii rozumianej jako metoda leczenia jest inaczej. Psychoterapeuta odpowiada za diagnozę i leczenie zaburzenia pacjenta, pacjent natomiast wyraża jedynie zgodę na badanie i leczenie.

    Cele psychoterapii

We współczesnej psychoterapii spotykamy dwa podstawowe sformułowania celu psychoterapii:

a) Celem psychoterapii jest usunięcie objawów chorobowych. Pacjent zgłasza się do terapeuty z określonymi dolegliwościami, a zadaniem terapeuty jest usunięcie tych dolegliwości bądź poprzez terapię obajwową, bądź terapię przyczynową. W zależności od rodzaju objawów ten cel może być określony jako: przywrócenie zdolności odczuwania przyjemności, nadziei i radości życia, przywrócenie zdolności do pracy, nawiązywania kontaktu. Cel uważa się za osiągnięty, kiedy zakłócające objawy zostaną usunięte.

b) Celem psychoterapii jest reedukacja, resocjalizacja, reorganizacja, restrukturyzacja czy też integracja osobowości pacjenta. Problemy jakie analizuje się w procesie psychoterapii zależą od przyjętej koncepcji osobowości człowieka, np. konflikty intrapsychiczne, patologiczne fiksacje libido lub patologiczne stereotypy w stosunkach interpersonalnych. Usunięcie objawów uważa się za skutek uboczny, gdyż w psychoterapii opartej o tego rodzaju cel dąży się do przekształcania osobowości pacjenta w kierunku prawidłowego przystosowania lub w kierunku osiągania dojrzałości i realizacji swoich celów życiowych (Kratochvil, 1978).

Drugie podejście ma niewątpliwą przewagę nad pierwszym dzięki większej dokładności i głębszemu działaniu.; sięga się tutaj do przyczyn problemu a nie tylko do objawów zaburzenia.

 

MARCIN ZAWOJSKI jest pedagogiem, w czerwcu 2002 r. obronił pracę magisterską z zakresu psychologii wartości na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu w Białymstoku; jest również studentem III roku psychologii na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytetu Kard. Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

___________________________________________________________________________________________

[Strona glowna] [Temat wydania] [Aktualności] [Psychologia społeczna] [Psychologia rozwojowa] [Psychoterapia] [Z pogranicza psychologii] [Język a świat] [Magdalena Nawrocka o depresji i nie tylko] [Hipnoza] [Spojrzenia] [Informatory] [Biblioteka psychologa] [Psychologia w Internecie] [Wieści z PTP] [Spotkania i konferencje] [Projekty badawcze] [Czat] [Współpraca] [Archiwum artykułów] [Redakcja] [Akty prawne]

© Copyright by Psychologia.vel.pl Marcin Zawojski

2001 - 2005

Wszystkie prawa zastrzeżone

webmaster